Een vrijgelaten slaaf in Weesp

breugel_dagreis_naar_paramaribo_1842De heer Hendrik Schimmel, koopman uit Weesp, ging op vijftien juni 1792 langs bij notaris Jacob van Marken voor het vastleggen van een bijzondere ‘acte van declaratie en ontslag’.[1] Het doel van zijn bezoek was namelijk het op schrift laten stellen van zijn besluit om zijn slaaf genaamd Amsterdam de vrijheid te geven. Van Marken verwoordt het als volgt:

..zoo verklaarde den heer comparant [Hendrik Schimmel] de genoemde zijne negerman Amsterdam bij dezen te ontslaan van alle verbindtenis en recht van eijgendom die hij heer comparant tot dato deze op hem heeft gehad..”

Amsterdam werd letterlijk en figuurlijk “op vrije voeten gesteld” . Nadrukkelijk werd vastgelegd dat Amsterdam zijn voormalige eigenaar niets verschuldigd was en dat deze geen enkel recht meer op hem kon laten gelden. Eenieder die de verklaring onder ogen kreeg diende Amsterdam voortaan “..als vrij en eijgen man te erkennen en als zoodanig te behandelen”. Aanleiding voor de vrijlating was Amsterdams wens om weer terug te keren naar West-Indië, waar hij blijkbaar vandaan kwam.

In hoeverre het nobele gebaar van Schimmel werd ingegeven door de tijdgeest of door eigen overtuiging wordt uit de akte niet duidelijk. Het waren de jaren van de Franse Revolutie en het gebaar van Schimmel past wat dat betreft mooi in de idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap die in die tijd nog volop werden uitgedragen. De jaren van de contrarevolutie onder Napoleon moesten immers nog komen. Slavernij was met de principes van de revolutie niet te rijmen. Bijzonder is dat de vrijlating ver voor de officiële Nederlandse afschaffing van de slavernij in 1863 plaatsvond. Wat dat betreft gaf Schimmel zijn landgenoten een goed voorbeeld.

[1] GAW138, Notarissen te Weesp, 1609-1842 inv.nr. 5290, akte 51.

Advertenties

2 gedachten over “Een vrijgelaten slaaf in Weesp

  1. Volgens mij kreeg Amsterdam een manumissie omdat hij terug ging naar Curaçao en daar de slavernij nog niet was afgeschaft. In Nederland was het al lange tijd verboden om op Nederlands grondgebied slaafgemaakten te hebben.

    “Den Heer Hendrik Schimmel Coopman Wonende binnen deze Stad.

    Te kennen Gevende Dat zijn heer Comparants Negerman Genaamt Amsterdam
    Wederom Genegen zijnde om naar de West indiën terug te keeren zoo verklaarde den heer Comparant de Genoemde zijne Negerman Amsterdam bij Dezen te ontslaan van alle
    verbindtenis en Recht van Eijgendom hierbij heer Comparant tot Dato Dezes op hem
    heeft Gehad en Gecompeteert Stellende hem bij Dezen op vrije voeten en als vrij en eijgen man. Zonder dat hij heer Comparant iets deswegens op of aan Hem behoud of Reserveert Verzoekende Ten dien Einde alle en een iegelijk die dit declaratoir en acte van ontslag
    zal worden vertoont hem als vrij en Eijgen man te Erkennen en als zoodanig te behandelen —– En Consenteerde Den heer Comparant hier van acte.

    Aldus Gepasseert Binnen Weesp, ter praesentie van de heer Cornelis de Feijfes, en Willem
    Vollers als Getuigen”

    Met deze verklaring kon Amsterdam zich vrij bewegen op Curaçao en niet in slavernij worden genomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s